Inhoudsopgave
De dakconstructie: wat draagt uw dak eigenlijk?
Onder de dakpannen van uw woning zit een houten constructie die het volledige gewicht van het dak draagt: de pannen, de panlatten, het dakbeschot, en daarbovenop de belasting van wind en sneeuw. In Nederland gebeurt dat op twee manieren. Bij een gordingendak liggen de dragende balken horizontaal, evenwijdig aan de nok. Bij een spantendak staan er driehoekige elementen op vaste afstand van elkaar.
Wat is een gordingendak precies, en waarin verschilt het van een spantendak? Het antwoord op die vraag is niet alleen bouwkundig interessant. De constructie bepaalt hoeveel bruikbare ruimte u op zolder heeft, hoe u het dak kunt isoleren en wat er mogelijk is als u wilt verbouwen.
Het gordingendak: horizontale balken tussen de muren
Een gordingendak dankt zijn naam aan de gordingen: zware houten balken die horizontaal in het dakvlak liggen, evenwijdig aan de nok. Ze rusten met hun uiteinden op de bouwmuren of op de topgevels van de woning. Meestal liggen er per dakvlak twee of drie gordingen, met daarnaast de nokgording bovenin en de muurplaat onderaan.
Op de gordingen ligt het dakbeschot, en daarop komen de panlatten en de dakpannen. Het gewicht van het dak wordt dus via de gordingen naar de zijmuren gebracht. Dat is meteen het kenmerkende van deze constructie: de belasting gaat opzij, naar de muren die haaks op de nok staan.
U komt het gordingendak vooral tegen bij woningen van voor ongeveer 1970, en bij rijtjeswoningen waar de bouwmuren tussen de panden de gordingen dragen. Op zolder herkent u het aan de dikke balken die dwars boven u door de ruimte lopen, van gevel naar gevel. Tussen die balken is de ruimte volledig vrij.
Vrijblijvende offerte aanvragen
Het spantendak: driehoeken op vaste afstand
Bij een spantendak wordt het dak gedragen door spanten: driehoekige houten elementen die haaks op de nok staan, op een onderlinge afstand van ongeveer zestig tot honderdtwintig centimeter. Elk spant bestaat uit twee schuine benen die bij de nok samenkomen, met onderin een horizontale trekbalk die beide benen met elkaar verbindt.
Die trekbalk is het hart van de spantendak constructie. Een schuin dak wil van nature naar buiten spatten onder zijn eigen gewicht. De trekbalk houdt de twee benen bij elkaar en vangt die zijwaartse kracht op, waardoor er alleen nog verticale belasting op de muren komt. Daardoor heeft een spantendak geen dragende bouwmuren nodig en rust het dak op de buitenmuren van de woning.
Deze constructie werd vanaf de jaren zeventig de standaard bij nieuwbouw, omdat de spanten in de fabriek worden gemaakt en op de bouwplaats alleen nog geplaatst hoeven te worden. Op zolder herkent u een spantendak direct: er staan regelmatig terugkerende driehoeken, vaak met schoren erin, die de ruimte in stukken verdelen.
Wat u ziet als u op zolder staat
Het verschil tussen beide constructies ziet u direct zodra u op zolder staat en omhoog kijkt. Bij een gordingendak lopen er enkele dikke balken evenwijdig aan de nok door de ruimte, van de ene zijmuur naar de andere. Ze liggen ver uit elkaar en er hangt verder niets in de weg. Bij een spantendak ziet u juist veel meer hout, in de vorm van driehoeken die haaks op de nok staan en op korte afstand van elkaar terugkeren.
Er is nog een derde vorm die voor verwarring zorgt: het sporendak. Bij een sporen dak lopen smalle balken van de dakvoet schuin omhoog naar de nok, op een onderlinge afstand van zestig tot tachtig centimeter. Twee tegenover elkaar liggende sporen leunen bij de nok tegen elkaar aan en vormen samen een paar.
Dat lijkt op een spant, maar is het niet. Bij een sporendak ontbreekt de trekbalk die de twee benen bij elkaar houdt, waardoor de zijwaartse kracht wel degelijk op de muurplaat en de gevel terechtkomt. Het voordeel is dat de zolderruimte volledig vrij blijft: er hangt niets in de ruimte, precies zoals bij een gordingendak. Twijfelt u wat er boven uw zolder zit, dan brengt een dakinspectie daar snel duidelijkheid over.
In 4 stappen aan de slag met uw dak
Eén van onze experts komt vrijblijvend bij u langs om uw wensen te bespreken en te kijken wat er mogelijk is.
Gratis advies gesprek
Onze specialist komt vrijblijvend bij u langs om uw wensen te bespreken en alvast uw dak te inspecteren.
Vrijblijvende offerte
U ontvangt een vrijblijvende offerte op maat, waarin wij alle werkzaamheden en kosten netjes op een rijtje zetten.
Inplannen van afspraak
Na uw akkoord plannen we de werkzaamheden in op een moment dat het u uitkomt.
Uitvoering en afronding
Op de afgesproken datum komen onze ervaren dakdekkers uw dak werkzaamheden uitvoeren.
Gordingendak of spantendak: wat betekent het voor uw zolder?
De vraag gordingendak of spantendak wordt pas echt interessant zodra u iets met uw zolder wilt. Bij een gordingendak is de ruimte onder het dak grotendeels vrij. De gordingen liggen hoog in het dakvlak en er hangt niets in het midden van de zolder. U kunt er wanden plaatsen waar u wilt en een volwaardige kamer inrichten.
Bij een spantendak is dat lastiger. De trekbalken en schoren staan midden in de ruimte en zijn dragend, dus ze kunnen niet zomaar worden verwijderd. Bij een gewoon fabrieksspant hangt de trekbalk op ongeveer vloerhoogte, waardoor de zolder vooral bergruimte is. Er bestaan wel spanten die speciaal zijn ontworpen om ruimte over te houden, maar die moeten al bij de bouw zijn geplaatst.
Ook voor een dakkapel of dakraam maakt het verschil. Bij een gordingendak kan een opening vaak eenvoudiger worden gemaakt, omdat er meer ruimte tussen de dragende delen zit. Bij een spantendak moet er een spant worden onderbroken, wat om een berekening en een vervangende constructie vraagt. Dat maakt het werk bewerkelijker en kostbaarder, maar niet onmogelijk.
Isoleren: per constructie een andere aanpak
De constructie bepaalt hoe u het dak het beste isoleert. Wilt u een gordingendak isoleren van binnenuit, dan brengt u de isolatie aan tussen of onder de gordingen. Kiest u voor tussen de gordingen, dan blijft het hout zichtbaar en houdt u meer hoogte over, maar loopt de isolatielaag niet door en ontstaat er bij elke balk een koudebrug.
Isoleren onder de gordingen lost dat op. De isolatielaag loopt dan zonder onderbreking over het hele dakvlak, wat bouwfysisch de beste oplossing is. Nadeel is dat u zolderhoogte inlevert en dat de balken uit het zicht verdwijnen. Bij het isoleren van een spantendak speelt hetzelfde: tussen de spanten is er ruimte, maar de spanten zelf blijven koudebruggen.
Er is nog een derde route die voor beide constructies werkt en die de koudebruggen volledig voorkomt: dakisolatie aan de buitenzijde. De isolatie komt dan bovenop het dakbeschot te liggen, onder de nieuwe dakbedekking. De volledige houten constructie komt daarmee binnen de warme schil van de woning en blijft aan de binnenzijde zichtbaar.
Veelgemaakte fouten bij het isoleren van een dakconstructie
De meest gemaakte fout is een isolatielaag die niet doorloopt. Bij elke onderbreking, bijvoorbeeld bij een gording, een spant of de aansluiting op de gevel, ontstaat een koudebrug waar warmte weglekt en vocht neerslaat. Een tweede fout is het weglaten van de dampremmende laag aan de warme zijde, waardoor vocht uit de woning in de constructie condenseert. Ook wordt de ventilatieruimte tussen isolatie en dakbeschot regelmatig dichtgezet, terwijl die spouw nodig is om vocht af te voeren. Verder wordt de isolatiedikte vaak bepaald door de beschikbare ruimte in plaats van door de gewenste isolatiewaarde. Tot slot wordt bij een spantendak soms in een spant gezaagd om ruimte te maken, wat de dragende werking van de constructie aantast.
Wat betekent uw dakconstructie bij renovatie?
Zodra de dakbedekking eraf gaat, komt de constructie in beeld. Bij een dakrenovatie is dat het moment om het dakbeschot en het onderliggende hout te controleren. Bij oudere gordingendaken zit de zwakke plek meestal bij de dakvoet en bij de opleggingen, de plekken waar de gordingen op de muur rusten en vocht zich verzamelt.
Ook de draagkracht speelt mee. Overweegt u zonnepanelen of een zwaardere dakbedekking, dan is het verstandig vooraf te laten beoordelen of de constructie dat aankan. Een gordingendak met flinke balken heeft doorgaans reserve. Fabrieksspanten zijn juist zuinig berekend op precies de belasting waarvoor ze zijn ontworpen, waardoor extra gewicht eerder een probleem vormt.
Tot slot maakt de constructie uit voor de volgorde van het werk. Moet er hout worden vervangen, dan gebeurt dat voordat de nieuwe isolatie en dakbedekking erop gaan. Wordt dat overgeslagen, dan zit u er jaren later alsnog aan vast en moet het nieuwe dak er deels weer af.
Vrijblijvende offerte aanvragen
Advies over uw dakconstructie
Of u nu een gordingendak of spantendak heeft, de constructie bepaalt wat er mogelijk is met uw dak en uw zolder. Onze dakdekkers beoordelen ter plaatse hoe uw dak is opgebouwd, in welke staat het hout verkeert en welke aanpak daarbij past. Op basis daarvan hoort u wat er kan en wat het werk inhoudt.
Wij werken met eigen vakmensen en eigen materieel, van de eerste beoordeling van de constructie tot de oplevering van het nieuwe dak. Zo houdt één team het volledige traject in de hand, inclusief het herstel van hout dat tijdens het werk niet in orde blijkt.
Op het uitgevoerde werk geldt standaard 10 jaar garantie. Wilt u weten wat er met uw dak mogelijk is, neem dan contact met ons op of vraag vrijblijvend een offerte aan.
